Teksty, które potrzebują więcej miejsca.

Jak działa

LWB rozpoczyna analizę od Water Drop, czyli jednostki poznawczej właściwej dla postawionego pytania.

Następnie system obserwuje ją z wielu stron. Może badać rzeczywistość publiczną, narrację, rynek i konkurencję, media, reputację, odbiór społeczny, organizację, technologię, ryzyko oraz sposób, w jaki dany podmiot jest reprezentowany i interpretowany przez systemy AI.

Zebrane informacje nie stają się automatycznie dowodami.

LWB sprawdza skąd pochodzą, kiedy powstały, czy źródła są od siebie niezależne, czy informacja jest pierwotna czy powtórzona, jakie istnieją między nimi zależności oraz czy pojawiają się sprzeczności. Takie śledzenie pochodzenia informacji jest istotą provenance i pozwala oceniać wiarygodność materiału zamiast traktować samo jego występowanie jako potwierdzenie.

Dopiero później system przechodzi od obserwacji do oceny.

To, czego nie udało się ustalić, pozostaje nieustalone.

Narzędzia

LWB nie jest pojedynczym modelem AI. Jest środowiskiem, w którym różne narzędzia wykonują różne zadania.

System wykorzystuje wyszukiwanie i pozyskiwanie danych, analizę źródeł, provenance, analizę semantyczną, porównywanie obserwacji, wykrywanie zależności i sprzeczności, analizę konkurencji i reputacji, modele językowe oraz mechanizmy oceny materiału dowodowego.

AI może pomagać w wyszukiwaniu, klasyfikacji, porównywaniu i interpretacji materiału, ale odpowiedź modelu AI sama w sobie nie jest dowodem.

Każdy istotny wniosek powinien zachować drogę prowadzącą do materiału, na którym został oparty.

Dzięki temu analiza może być sprawdzona, zakwestionowana i ponownie oceniona, gdy pojawią się nowe informacje. To właśnie możliwość prześledzenia drogi od danych do decyzji jest jednym z praktycznych zastosowań provenance w systemach wspomaganych przez AI.

Cel

Celem Living Word Bible™ nie jest zebranie największej możliwej ilości informacji.

Nie jest nim również stworzenie najbardziej przekonującej odpowiedzi.

Celem jest ustalenie, na jaką odpowiedź pozwalają dostępne dowody.

Dlatego LWB może potwierdzić twierdzenie, zakwestionować je, ujawnić sprzeczność albo odmówić rozstrzygnięcia, jeżeli materiał jest niewystarczający.

W świecie, w którym AI potrafi stworzyć przekonującą odpowiedź niemal na każde pytanie, Living Word Bible™ próbuje zrobić coś trudniejszego:

wiedzieć, kiedy odpowiedzi jeszcze nie ma.

Znaleźć kroplę

Zanim zaczniemy cokolwiek obserwować, trzeba ustalić, co właściwie obserwujemy.

Kropla Wody nie jest najmniejszym fragmentem rzeczywistości. Nie chodzi o rozbijanie świata na atomy. Kropla ma być najmniejszą jednostką poznawczą, która zachowuje znaczenie dla pytania, jakie postawiliśmy.

Jeżeli źle wybierzemy Kroplę, możemy bardzo dokładnie obserwować nie to, co trzeba.

Dobra odpowiedź zaczyna się od właściwego przedmiotu obserwacji.

Kropla Wody

Świat jest zbyt złożony, żeby obserwować go w całości.

Dlatego Teoria Kropli Wody™ dzieli badany obiekt na jednostki, które można obserwować bez utraty tego, co dla naszego pytania istotne.

Jedna Kropla nie wyjaśnia oceanu.

Ale możemy zobaczyć, jak się zmienia. Jak wygląda z różnych miejsc. Co widzą w niej różni obserwatorzy. Co pozostaje niezmienne, a co zależy od czasu, miejsca albo punktu widzenia.

I właśnie z tych różnic zaczyna wyłaniać się obraz całości.

Obserwacja

Najpierw patrzymy. Dopiero później próbujemy wyjaśniać.

Brzmi banalnie. W praktyce właśnie tutaj bardzo często zaczynamy oszukiwać samych siebie.

To samo zdarzenie może wyglądać inaczej dla dwóch ludzi stojących po przeciwnych stronach ulicy. Ta sama informacja może mieć inne znaczenie dziś i za miesiąc. Ten sam fakt może zostać opisany inaczej przez firmę, klienta, dziennikarza albo model AI.

Dlatego zapisujemy nie tylko co zostało zaobserwowane, ale również kto, skąd, kiedy i w jakich warunkach to obserwował.

Punkt widzenia nie jest błędem, który trzeba usunąć. Jest częścią obserwacji.

Porównanie

Jedna obserwacja mówi niewiele. Dopiero zestawienie jej z innymi zaczyna pokazywać strukturę.

Ale podobieństwo nie oznacza jeszcze potwierdzenia. Różnica nie oznacza sprzeczności.

Dwie strony mogą opisywać ten sam fragment rzeczywistości innymi słowami. Mogą też mówić dokładnie to samo, ponieważ jedna przepisała informację od drugiej.

Dlatego najpierw pytamy, jaka relacja zachodzi między obserwacjami.

Czy są zgodne? Różne? Zbieżne? Rozbieżne? Czy jedna podważa drugą? Czy rzeczywiście sobie przeczą? A może zwyczajnie jeszcze tego nie wiemy?

Porównanie nie produkuje prawdy. Pokazuje relacje.

Dowód

Nie wszystko, co znaleźliśmy, jest dowodem. I nie każdy dowód ma taką samą wartość.

Dziesięć stron internetowych może powtarzać tę samą wiadomość pochodzącą z jednego źródła. W wynikach wyszukiwania widzimy dziesięć potwierdzeń. W rzeczywistości nadal możemy mieć tylko jedną obserwację.

Dlatego pytamy o pochodzenie informacji, jej znaczenie dla badanego problemu, niezależność oraz to, czy naprawdę wystarcza do wyciągnięcia wniosku.

A kiedy dowodu jest za mało, nie dokładamy brakującego kawałka własną wyobraźnią.

Mówimy:

Nie ma wystarczających dowodów.

Twierdzenie

W pewnym momencie trzeba powiedzieć, co z tego wszystkiego wynika.

I właśnie tutaj zaczyna się największe ryzyko.

Możemy mieć świetną historię, przekonującą interpretację i bardzo prawdopodobne wyjaśnienie. Ale jeżeli dowody pozwalają powiedzieć tylko „prawdopodobnie”, nie wolno nam napisać „na pewno”.

Dlatego twierdzenie nie może być silniejsze od materiału, na którym zostało zbudowane.

Nie chodzi o to, żeby zawsze odpowiedzieć.

Chodzi o to, żeby wiedzieć, kiedy mamy prawo odpowiedzieć.

Wiedzieć, że nie wiemy

To prawdopodobnie jedna z najtrudniejszych odpowiedzi:

NIE WIEM.

Nie dlatego, że nie chce nam się szukać.

Możemy mieć dane, źródła, obserwacje i kilka bardzo rozsądnych hipotez, a mimo to nadal nie mieć podstaw do rozstrzygnięcia.

Dowody mogą być niewystarczające. Obserwacje mogą sobie przeczyć. Może brakować jednej informacji, bez której każde rozstrzygnięcie będzie zgadywaniem.

Teoria Kropli Wody™ nie traktuje tego jako awarii.

Granica naszej wiedzy również jest informacją.

Próba negacji

W pewnym momencie przestało mnie interesować dokładanie kolejnych argumentów za Teorią Kropli Wody™.

Spróbowaliśmy zrobić coś odwrotnego. Zepsuć ją.

W Living Word Bible™ zaczęliśmy usuwać i zastępować mechanizmy wynikające z WDT. Sprawdzaliśmy, czy prostsze rozwiązania potrafią zrobić to samo. Czasami potrafiły.

Pojedynczy wynik można było odtworzyć. Pojedynczą funkcję można było zastąpić. Ale wraz z usuwaniem kolejnych rozróżnień system zaczynał się zmieniać. Nie zawsze spektakularnie. I właśnie dlatego było to interesujące.

Odpowiedź nadal mogła wyglądać rozsądnie, ale droga prowadząca do niej przestawała być epistemicznie równoważna. Pojawiał się epistemic drift.

Nie udowodniliśmy, że WDT jest jedynym możliwym rozwiązaniem.

Udowodniliśmy znacznie mniej, ale coś, co rzeczywiście mogliśmy zaobserwować:

To wystarczyło, żeby zadać następne pytanie.

Poza Living Word Bible™

I tu pojawia się problem.

Living Word Bible™ nie jest niezależnym laboratorium Teorii Kropli Wody™. LWB powstało z WDT.

Struktury danych, rozróżnienia epistemiczne, sposób traktowania źródeł, sprzeczności, niewiedzy i historii informacji wyrastały razem z teorią.

Najprościej:

Jeżeli wyjmujemy układ nerwowy z organizmu zbudowanego wokół niego i organizm zaczyna działać inaczej, dowiadujemy się czegoś ważnego. Ale nie dowiadujemy się jeszcze, czy inny organizm nie potrafiłby osiągnąć tego samego w zupełnie inny sposób.

Dlatego następny eksperyment musi odbyć się poza LWB.

Po zakończeniu obecnej aplikacji WDT zostanie zaimplementowana jako niezależny kod i umieszczona w innym środowisku. Dopiero wtedy będzie można sprawdzić, czy zachowanie, które obserwujemy dzisiaj, należy do Living Word Bible™, czy rzeczywiście podąża za Teorią Kropli Wody™.

Jeżeli WDT zadziała poza LWB, będzie to mocniejszy dowód. Jeżeli inne rozwiązanie osiągnie to samo bez WDT, będzie to równie ważny wynik. Jeżeli WDT zawiedzie, to również będzie dowód.

Nie ma czego bronić. Trzeba obserwować.